مقالات
تصویب لایحۀ راهآهن سراسری در مجلس شورای ملی در ۴ اسفند ۱۳۰۵ نقطۀ عطفی در تاریخ توسعهٔ زیرساختهای ایران بود. این قانون در هفت ماده و پنج تبصره به دولت اجازه داد تا عملیات احداث راهآهن را از خورموسی و بندر محمره (خرمشهر) در جنوب تا بندر گز در شمال، از طریق تهران و همدان آغاز کند.
در دیماه ۱۳۶۷ حضرت امام نامهای به میخائیل گورباچف فرستاد. نامهای که در آن گورباچف را به خدا و ضرورت اعتقاد به آن و عدم توجه به برخی مفاهیم واهی توجه داد. هوشمندی امام در ارسال این نامه را میتوان در ترکیب تیم اعزامی به مسکو هم دید. پاسخ این نامه بعد از گذشت حدود یک ماه توسط ادوارد شواردنادزه، وزیر امور خارجه اتحادیه جماهیر شوروی در حضور حضرت امام قرائت شد.
پنجم اسفند ۱۳۲۷، روستای لیک ساکس (Lake Success) که به صورت موقت مقر موقت سازمان ملل متحد بود، شاهد به رسمیت شناختن اولین دستاورد اسرائیل در جنگ دیپلماتیک صهیونیسم علیه ملتهای اسلامی بود.
در روز ۴ اسفند ۱۳۵۷، سازمان چریکهای فدایی خلق با برگزاری اجتماع بزرگی در دانشگاه تهران، ضمن اعلام مواضع خود، خواستار انحلال ارتش شدند. این در حالی بود که امام خمینی (ره) و تودههای مردم بر حفظ ساختار ارتش با تغییر سران و رویکرد آن تأکید داشتند. روایت این رویداد و کشاکشهای پیرامون آن در صفحات ۲۱۳ تا ۲۱۶ از کتاب «سازمان چریکهای فدایی خلق» به رشتهٔ تحریر درآمده است. این کتاب توسط مرکز اسناد...
ر 4 بهمنماه 1358، امام خمینی با صدور حکمی، آیتالله سیدمحمد بهشتی را به سمت ریاست دیوان عالی کشور منصوب کردند؛ مأموریتی که ابتدا با مخالفت ایشان همراه بود، اما با اصرار امام پذیرفته شد. شهید بهشتی در مدت کمتر از یک سال و نیم مدیریت خود بر عالیترین نهاد قضایی، با دو چالش اساسی «اسلامیسازی کادر قضایی» و «تدوین قوانین مبتنی بر فقه اسلامی» مواجه بود.
وز چهارم اسفند ۱۳۰۵ شمسی لایحه تأسیس راهآهن سراسری ایران به تصویب نمایندگان مجلس شورای ملی رسید. در حالیکه بسیاری از سیاستمداران و کارشناسان، راهآهن مطلوب ایران را مسیری شرقی ـ غربی میدانستند که کانونهای تجاری کشور را به هم پیوند دهد، در نهایت طرحی شمالی ـ جنوبی به تصویب رسید؛ خطی که بعدها به «راهآهنی از هیچکجا به هیچکجا» شهرت یافت. تصویب این طرح در مجلس شورای ملی، سرآغاز مناقشهای تاریخی شد.
کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ شمسی، فراتر از یک جابجایی نظامی، محصول طراحی پیچیده سرویسهای اطلاعاتی بریتانیا (Intelligence Service) برای صیانت از منافع استراتژیک در پساجنگ جهانی اول بود.
خانواده شاه، دو تخته فرش نفیس نقشدار با تصویر هیتلر و علامت سواستیکا به او هدیه دادند. هیتلر در مقابل سه عکس امضا شده از خودش را به آنها داد که برای رضاشاه بسیار ارزشمند بود، چون شیفته رویکرد فاشیستی هیتلر شده بود.
در سیام بهمنماه ۱۲۹۹، سردار همایون، از فرماندهی دیویزیون قزاق کنارهگیری کرد. در آن مقطع، دیویزیون قزاق بهعنوان مهمترین نهاد نظامی ایران، زیر نظر افسران روسی اداره میشد.
شهید فضلالله محلاتی از چهرههای تأثیرگذار انقلاب اسلامی بود که پس از پیروزی انقلاب، مسئولیتهای متعددی از جمله نخستین سرپرست حجاج ایرانی، دبیر جامعه روحانیت مبارز، نماینده مردم محلات در مجلس اول و مهمتر از همه، نمایندگی امام خمینی در سپاه پاسداران را بر عهده داشت. وی در جریان اولین انتخابات ریاستجمهوری، از ابوالحسن بنیصدر حمایت کرد؛ موضوعی که حواشی زیادی به همراه داشت. محلاتی در انتخاب...
انگلیسیها که در ایام بقای دولت سپهدار، فرصت سازماندهی کودتا مییافتند، بر پایۀ همین پیشینۀ طولانی و مطمئن دست به گزینش زدند. از آنجا که عامل اصلی کودتا، رضاخان، فردی صرفاً نظامی و فاقد سواد و پایگاه سیاسی-اجتماعی بود، سید ضیاءالدین را بهعنوان رهبر سیاسی کودتا با وی همراه کردند.
در 28 بهمن ماه 1341، مراجع قم در بیانیه مشترکی توطئههای شاه در موضوع انجمنهای ایالتی و ولایتی و انقلاب سفید را تشریح کردند. مرتضی حسینی لنگرودی، سید احمد زنجانی، محمد حسین طباطبائی، محمد موسوی یزدی، محمدرضا گلپایگانی، امام خمینی، هاشم آملی و مرتضی حائری، از امضاکنندگان این اعلامیه هستند.
در سیام بهمنماه ۱۳۵۴، هوشنگ ثابتی به سمت مدیرعامل سازمان گسترش و نوسازی صنایع ایران منصوب شد. او برادر پرویز ثابتی، رئیس ادارهٔ کل سوم ساواک بود. این انتصاب در شرایطی صورت میگرفت که سازمان مذکور مهمترین نهاد صنعتی کشور به شمار میرفت و مسئولیت گسترش صنایع سنگین و مادر را بر عهده داشت. رویایی برای صنعت ایران با افزایش درآمدهای نفتی ایران در دهه ۱۳۴۰، محمدرضا پهلوی تصورات صنعتیسازی...
بیستوهشتم بهمن ۱۳۳۶ گزارشگر ساواک خبر داد که در ساعت شانزده همین روز، حزب جدید که هنوز نام «ملت» بر آن اطلاق میشد اولین جلسه خود را با حضور دکتر اقبال و عدهای از مدعوین تشکیل داده است و طی جلسه آینده اعضای هیات مدیره حزب تعیین خواهند شد.
در بهمنماه ۱۳۶۶، «میخائیل گورباچف» رهبر اتحاد جماهیر شوروی، پیامی ویژه را توسط «یولی پتروفسکی» معاون وزارت خارجهاش به حجتالاسلام سیدعلی خامنهای، رئیسجمهور ایران، تسلیم کرد. در این پیام، گورباچف صراحتاً «طرح زمانبندیشده خروج نیروهای شوروی از افغانستان» را به اطلاع مقامات ایرانی رساند. رئیسجمهور ایران نیز با استقبال از این ابتکار، بر ضرورت «خروج هرچه سریعتر» نیروهای شوروی تأکید کرد.
یکی از خطرات برای انقلاب اسلامی وفور سلاح در دست افرادی بود که برخی دلسوز مردم نبودند. هرجومرج ناشی از مسلح بودن همگانی میتوانست به جنگ داخلی منجر شود.
در سال ۱۳۳۷، سندی محرمانه از ساواک حاکی از دستور سانسور شمارهی ۵۲۵۱ مجله «تایم» صادر شد. این اقدام به دلیل انتشار گزارشی دربارهی فعالیتهای مجرمانه اشرف پهلوی، خواهر شاه، صورت گرفت. به نقل از کتاب «زنان دربار به روایت اسناد ساواک»، شایعاتی در تهران مبنی بر سانسور کامل شمارههای اخیر این مجله وجود داشت... .
مراسم ختم مسجد کرامت برای آیتالله شاهرودی یکی از نقاط تبلیغ برای امام خمینی شد، بیان شجاعانه حافظی که از سال 1349 همراه با آیتالله خامنهای چندی در زندان بود، بر جذابیت مراسم و البته بر حجم گزارشهای ساواک از آن افزود.
بیستوچهار ساعت پایانی منتهی به پیروزی انقلاب اسلامی ایران، از پرحادثهترین و در عین حال تعیینکنندهترین مقاطع تاریخ معاصر است؛ ساعاتی که در آن، خیابان، پادگان، بیمارستان، زندان، رادیو و تلویزیون و حتی اتاقهای فکر کاخ سفید، همزمان درگیر سرنوشتی واحد بودند.
اقدامات خودجوش مردم در همراهی و کمک به اعضای کمیته استقبال که عموما در مدرسه رفاه سازماندهی میشد، صحنههای شوق برانگیزی را ثبت کرده بود.
