کودتای 28 مرداد
ایالات متحده آمریکا در حالی که بارها درخواست وام مصدق را رد کرده بود، تنها دوازده روز پس از کودتا، ۲۳.۴ میلیون دلار به دولت زاهدی پرداخت.
۲۸ مرداد ۱۳۳۲ فقط یک روز در تقویم تاریخ ایران نیست؛ روایتی از بازگشت قدرتی است که با کودتا، دولت محمد مصدق را سرنگون کرد و مسیر تحولات سیاسی کشور را تغییر داد. در میانه این واقعه، نام فضلالله زاهدی بهعنوان چهره نظامی و نخستوزیر دولت پس از کودتا برجسته است؛ مردی که با همراهی نیروهای نظامی و حمایت آمریکا و بریتانیا، در نقطهای سرنوشتساز از تاریخ معاصر ایران قرار گرفت. کودتای ۲۸ مرداد، زخمی ماندگار در حافظه تاریخی ایرانیان شد؛ زخمی که روایت آن، همچنان محل بحث و بازخوانی است.
نعمتالله نصیری، رئیس گارد شاهنشاهی، که یکی از عوامل اصلی کودتای نافرجام ۲۵ مرداد ۱۳۳۲ بود، در نیمهشب کودتا، با چهار کامیون نظامی و دو جیپ و یک زرهپوش، ظاهراً برای بردن فرمان نخستوزیری فضلالله زاهدی، به سمت خانه دکتر مصدق روانه شد، ولی در نزدیکی خانه دکتر مصدق او و افرادش توسط محافظین خانه خلع سلاح، دستگیر و به زندان دژبان مرکز منتقل شدند. او در همان لحظات اولیه دستگیری گفت:«با سرهنگ...
متن حاضر، گزارشی از غارت و تخریب خانه دکتر مصدق به دست کودتاچیان در روز ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ است، که عیناً از مجله خواندنیها مورخه ۳۱ مردادماه ۱۳۳۲ (به نقل از روزنامه کیهان) آورده شده است: شلیک تیر در خیابانهای اطراف منزل دکتر مصدق از ساعت ۱۲ [ظهر] شروع شد. هر چند دقیقه یک بار که جمعیت [کودتاچیان] قصد یورش به طرف خیابان کاخ را میکرد، چند تیر به طرف هوا و گاهی نیز به طرف مردم خالی میشد و جمعیت موقتاً متفرق...
«روز چهارشنبه ۲۸ مرداد، ناگهان در تهران دستههایی از شاهپرستان، گوشه خیابانها، در روی اتوبوسها، داخل کامیونها، در توی تاکسیها و اتومبیلهای سواری فریاد میکشیدند «جاویدباد شاه»...مقارن ساعت ده و بیست دقیقه صبح دیروز [۲۸ مرداد] یک عده هفت هزار نفری که مجهز به چوب برای زد و خورد احتمالی بودند از طرف خیابان استانبول به طرف بهارستان حرکت کردند و با وجودی که پریشب رادیو بنا به دستور...
«روز چهارشنبه ۲۸ مرداد، ناگهان در تهران دستههایی از شاهپرستان، گوشه خیابانها، در روی اتوبوسها، داخل کامیونها، در توی تاکسیها و اتومبیلهای سواری فریاد میکشیدند «جاویدباد شاه»...مقارن ساعت ده و بیست دقیقه صبح دیروز [۲۸ مرداد] یک عده هفت هزار نفری که مجهز به چوب برای زد و خورد احتمالی بودند از طرف خیابان استانبول به طرف بهارستان حرکت کردند و با وجودی که پریشب رادیو بنا به دستور...
از کودتای ۲۸ مرداد تا جنگ رمضان، بریتانیا با ابزارهای کودتا، تحریم، جنگ نرم و حمایت از بهائیت، همواره در پی اقدام علیه ایران و مقابله با آن بوده است.
متن پیش رو، ترجمه مقاله روزنامه فرانسوی «لیبراسیون» است که عیناً از مجله خواندنیها مورخه ۲۴ مردادماه ۱۳۳۲ آورده شده است: اظهارات اخیر مقامات آمریکایی و رویه تندی که سیاسیون و مطبوعات آمریکا در مقابل دولت ایران پیش گرفتهاند، توجه بعضی از مفسّرین سیاسی جهان را به هدف واقعی این اظهارات و حملات جلب نموده است. مفسّر سیاسی «لیبراسیون» فرانسه این جریان را مورد تجزیه و تحلیل قرار داده و...
در روزهایی که دولت دکتر محمد مصدق در برابر فشارهای داخلی و خارجی ایستاده بود، کرمیت روزولت، مأمور ارشد سازمان اطلاعات مرکزی آمریکا (سیا) و از طراحان اصلی عملیات براندازی دولت مصدق، در دیداری محرمانه با محمدرضا پهلوی درباره سرنوشت دولت ایران به توافق رسید؛ توافقی که بر اساس آن، سرلشکر فضلالله زاهدی به جای مصدق مسئول تشکیل کابینه میشد. این دیدار را میتوان یکی از حلقههای مهم زنجیرهای دانست...
در نهم مرداد ۱۳۳۱، محمد مصدق، لایحهای را به مجلس تقدیم کرد و خواستار اختیارات ششماهه قانونگذاری شد؛ اقدامی که با ایجاد شکاف در نهضت ملی، سرآغاز مسیری شد که در نهایت به کودتا انجامید.
جان فاستر دالس (وزیر امور خارجه) با صدور بیانیههای دیپلماتیک مسیر را برای عملیات پنهان (کودتا) برادرش آلن دالس (رئیس سیا) هموار میکرد.
محمدرضا پهلوی در ملاقات با روزولت، از بیتوجهی دولتمردان آمریکایی به خواستههایش گلایه کرد و گفت: «از اینکه با من مثل بچهمدرسهایها رفتار میشود خسته شدهام».
در ۳۱ تیرماه ۱۳۳۷ قرنی با اتهام تلاش برای ساقط کردن دولت و به دست گرفتن زمام امور کشور در دادگاه نظامی به ۳ سال زندان و اخراج از ارتش مواجه کرد.
خاطرات رهبر شهید انقلاب از مشهد، نه روایتی شخصی که پنجرهای به فضای سیاسی-اجتماعی شهری است که بسیاری از تحولات سرنوشتساز انقلاب در آن ریشه دارد.
سفارت کبرای شاهنشاهی ایران - بغداد تاریخ ۱۳۳۲/۶/۲۱ وزارت امور خارجه روزنامه هفتگی «الحارس» چاپ بغداد در شماره ۴۲ مورخه ۱۳۳۲/۶/۱۹ مینویسد که عدهای از رجال و ملّیون عراق در نظر دارند مسیون مخصوصی را به تهران اعزام دارند تا با دولت جدید تماس گرفته و خطری که روابط ایران و کشورهای عربی را در صورت شناسایی اسرائیل تهدید خواهد نمود، توضیح دهند(۱)، و در ضمن با روحانیون نیز در این زمینه مذاکراتی...
تاریخ سند: ۱۱ شهریورماه ۱۳۳۲ سفارت شاهنشاهی ایران - دمشق وزرات امور خارجه به مناسبت انتشار خبر امکان وقوع معاملات بازرگانی بین دولت شاهنشاهی و اسرائیل، روزنامه «الجبل» چاپ دمشق در شماره مورخه ۵۳/۸/۲۸ [۶ شهریور ۱۳۳۲] تحت عنوان:«آنچه را ژنرال زاهدی درباره ایران و اسرائیل گفته است بر چه باید حمل کرد؟»، شرحی نوشته که قطعه روزنامه حاوی شرح مزبور و ترجمه فارسی* آن برای مزید استحضار...
تصویری از محمدرضا پهلوی در میان افسران نظامی شرکتکننده در کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ - کاخ سفید سعدآباد افسران شناخته شده در تصویر: هدایتالله گیلانشاه، نادر باتمانقلیچ، تیمور بختیار، نعمتالله نصیری، محمدولی قرنی، منصور اردوبادی، محسن مبصر، عباس شقاقی، محسن اسکندری
اسناد حاضر مربوط به شرارتهای شعبان جعفری(شعبون بیمخ) در سالهای پیش از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ است. او با چنین سوابقی، در کودتای ۲۸ مرداد از عوامل اصلی کودتاچیان در میدان محسوب میشد. شعبان جعفری بعد از کودتا، در همهجا خود را «تاجبخش» و «رهبر فداییان شاه» معرفی میکرد. محمدرضا پهلوی هم به پاس خدمات او در کودتای ۲۸ مرداد، نشان درجه ۲ رستاخیز را به وی اهدا کرد. همچنین شاه در سال...
سرگرد پرویز خسروانی مدیر باشگاه ورزشی تاج پس از واقعه ۹ اسفند [۱۳۳۱]، بیش از چهار ماه در زندان بود. وی در حوادث[=کودتای] ۲۸ مرداد به اتفاق سرهنگ رحیمی، سرلشگر [نادر] باتمانقلیچ را از زندان دژبان نجات داد. سپس با یک زرهپوش با افراد سرهنگ ممتاز که از خانه دکتر مصدق دفاع میکردند زد و خورد نمود، و از طرف اعلیحضرت و نخستوزیر [فضلالله زاهدی] از وی تقدیر به عمل آمد.»
اجتماع در پای مجسمه پایین کشیده شده رضاشاه در میدان توپخانه تهران در ماجرای کودتای ۲۸ مرداد سال ۱۳۳۲
