اصلاحات ارضی
روز ۱۶ مهر ۱۳۴۱ روزنامههای ایران در صفحات اول خود با تیترهای برجسته، خبری تحت عنوان «تصویب قانون انجمنهای ایالتی و ولایتی» را انتشار دادند.[1] خبر منتشره، متن دستکاریشدهٔ یکی از اصول قانون اساسی آن زمان بود؛ اصولی که بنا بود بهتدریج در آنها دینزدایی شده و متون تازهای که مورد پسند اصلاحطلبان آن روزگار بود، جایگزین شود.
در دیماه سال ۱۳۴۱، شاه کنگرهای* راه انداخت و انقلاب شاه و مردم[=انقلاب سفید] را در شش ماده اعلام کرد و گفت این را به همهپرسی گذاشتهام که مردم نظرشان را بدهند. قصد شاه این بود که رفراندوم را مشروع و مقبول کند و در رفراندوم بعدی با تقلب میگفت 90 درصد رأی دادند که کشور باید اینطور شود و اسلام باید حذف شود و بعد هم هر شیطنتی را که میخواست انجام میداد. بر این اساس بحث شد که این بار شاه در مقابل...
تاریخ سند: ۷ آبان ۱۳۴۰ محرمانه موضوع: جامعه مهندسین اسلامی طبق دعوت قبلی، بعدازظهر روز مزبور عدهای در حدود ۶۰۰ نفر از طبقات مختلف در محل تشکیل جلسات جامعه مهندسین اسلامی واقع در خیابان سینا، کوچه قائن، شماره ۴۲ و ۴۴ جهت استماع سخنرانی آیتالله طالقانی اجتمع کردهاند. در این جلسه آیتالله طالقانی ضمن سخنرانی درباره اصول مالکیت در اسلام، اظهار داشته [که] کشور[=حکومت] ما نه اسلامی و نه...
تحلیل گفتار امام خمینی در آغاز نهضت نشان میدهد که او به کنه واقعیتهایی که در بطن جامعه ایران، از طریق ابزار حکومت پهلوی، در حال انجام بود، آگاهی و اشراف داشت. صحنه رویین مبارزات آغاز دهه ۱۳۴۰ نشان از آن دارد که امام نهضت را با اعتراض علیه لوایح و برنامههایی چون لایحه انجمنهای ایالتی و ولایتی، اصلاحات ارضی و انقلاب سفید آغاز کرد. اما تحلیل و بررسی گفتار امام در این دوران نشان میدهد که همه این...
گزارش ساواک در اسفند 1338 بیانگر آن است که آیتالله العظمی بروجردی مغایرت قانون اصلاحات ارضی با احکام شرعی و مصالح عمومی را اعلام نموده اند.
اجرای قانون اصلاحات ارضی از سوی محمدرضا پهلوی با مخالفت مراجع روبرو گردید. در این سند، حضرت آیتالله سید محسن حکیم در ملاقات اردشیر زاهدی با ایشان که در اسفند 1340 انجام شد، از وی خواست تا مراتب تعارض این قانون با احکام دین مبین اسلام را به اطلاع شاه برساند.
روز 10 خرداد 1348 دکتر حسن ارسنجانی وزیر کشاورزی رژیم پهلوی و از طراحان و مجریان «اصلاحات ارضی شاه» بر اثر سکته قلبی درگذشت. حسن ارسنجانی در 1301ش در تهران به دنیا آمد. پدرش، سید محمدحسین ارسنجانی، روحانیای از اهالی ارسنجان فارس بود، که به همراه نیروهای بختیاری برای اعادة مشروطیت به تهران آمد. حسن ارسنجانی دورة ابتدایی را در دبستان پهلوی و دورة تحصیلی متوسطه را در مدرسه سنلوئی...
ممانعت اهالی یکی از روستاهای همایونشهر سابق به اجرای قانون اصلاحات ارضی در سال 1346
در ابتدای دهه 1960 میلادی ضرورت یک تجدید نظر اساسی در سیاستهای امریکا در برخورد با کشورهای تحت سلطه به شدت احساس میشد. زیرا حکومتهای دست نشانده امریکا با خطر انقلابهای مردمی مواجه بودند. جان فیتزجرالد کندی، کاندیدای حزب دمکرات برای ریاست جمهوری، نظرات ویژهای را مطرح کرد. این نظرات پس از انتخاب او به ریاست جمهوری، اساس سیاستهای امریکا قرار گرفت. هدف سیاستهای جدید، در کشورهای تحت سلطه،...
روز 6 دی 1340 طرح موسوم به «اصلاحات ارضی» در جلسه کابینه دکتر علی امینی به بحث گذارده شد و به تصویب رسید. این طرح در 25 همان ماه پس از انجام اصلاحاتی به امضای شاه نیز رسید و جهت اجرا به دولت ابلاغ گردید.(1) «اصلاحات ارضی» اصطلاحی است که در مورد تغییر روش مالکیت و بهره برداری از زمینهای کشاورزی به کار میرود. یعنی گرفتن زمین از مالکین بزرگ و تقسیم آن بین کشاورزان. طرح «اصلاحات...
: وضعیت معیشتی مردم ایران و فضای اقتصادی و اجتماعی این کشور در دوران پیش و پسا انقلاب اسلامی موضوعی است که در تمام چهل سال گذشته مورد توجه پژوهشگران غربی قرار گرفته است. نزدیک شدن سالروز انقلاب اسلامی ایران که نقطه عطفی در تاریخ این مرز و بوم است، ما را بر آن داشت تا در سلسله گزارشهایی به بررسی اجمالی وضعیت جامعه ایرانی و نحوه زندگی و معیشتی مردم این کشور در دوران پیش از انقلاب بپردازیم،...
: اصلاحات ارضی در ایران نخستین بار در اواخر دهه 1330 مطرح شد. با توجه به اینکه این طرح به توصیه آمریکا تصویب و اجراء شد در اسناد لانه جاسوسی به تمام جزئیات طرح اعم از اهداف و نتایج آن شده است یکی از مجموعه اسنادی که در لانه جاسوسی آمریکا در تهران به دست دانشجویان افتاد، مربوط به اصلاحات ارضی در دهه 1340ش می شود که در آن به تمام جزئیات طرح اعم از اهداف و نتایج آن پرداخته شده است. این اسناد...
سیاست اصلاحات ارضی در دوره محمدرضا پهلوی همچون بومرنگی بود که سرانجام به سوی پرتابکننده آن بازگشت و در سقوط این رژیم نقش مهمی ایفا کرد. نگارنده در این مقاله سعی دارد به بررسی مهاجرت روستائیان به شهرها به ویژه پایتخت در اثر اصلاحات ارضی و نقش آن در سقوط رژیم پهلوی بپردازد. تاریخچهای از اصلاحات ارضی [1] انقلاب مشروطه به عنوان یک خیزش اجتماعی توسط طبقه متوسط شهری هر چند در سهیم...
ـ انقلاب سفید، ره آورد کاخ سفید رژیم شاه تصور میکرد پس از کودتای امریکایی 28 مرداد 1332 و اقدامات شدیدی پلیسی، میتواند بر مشکلات اجتماعی فائق آید، اما با گذشت 8 سال از کودتا و اعمال سیاستهای غربی در ایران، هنوز نابسامانی اقتصادی و نارضایتی عمومی در ههمه عرصهها مشاهده میشد. چنان که جعفر شریفامامی، نخستوزیر وقت، در سال 1339 در مجلس سنا اعلام کرد: «روزی که دولت تشکیل شد ما نگرانی...
در سال 1960 دموکراتها در انتخابات ریاستجمهوری آمریکا به پیروزی رسیدند و در ژانویه 1961 جان.اف.کندی موفق شد به کاخ سفید راه پیدا کند. از این زمان تغییراتی در سیاست خارجی آمریکا پدیدار شد. دولت کندی معتقد بود به دلایل سیاسی تنها راه حفظ دولتهای طرفدار غرب یعنی سرمایهداری در جهانسوم، اجرای یک برنامه اصلاحات است که در آن...
: «...75 درصد از مردم ایران در کشاورزی و 25 درصد در صنایع به کار اشتغال دارند. طی ۲۰ سال آینده این نسبت باید معکوس شود...». این سخن بهتدریج از حیطه شعار خارج شد و به صورت عملی مبنای سیاستهای اقتصادی شاه از جمله قانون اصلاحات ارضی قرار گرفت، اما با گذشت زمان و با اجرای سیاست اصلاحات ارضی، نه تنها اهداف مورد انتظار محقق نشد، بلکه مشکلات اقتصادی و اجتماعی زیادی گریبانگیر کشور گردید. بر اساس...
دکتر علی امینی از سرشناسترین چهرههای تاریخ سلطنت پهلوی است که نام او به ویژه با دوران پر هیاهوی یک سال و دو ماه صدارتش و آغاز رفورمهای آمریکایی در ساختار اقتصادی و فرهنگی ایران در دهه 1340 گره خورده است . امینی در دیماه 1334 به دلیل اعتمادی که آمریکا به او داشت به عنوان سفیر ایران عازم واشنگتن شد و تا پایان اسفند 1336 این سمت را عهدهدار بود . در طول این مدت شاه به وی بدبین شده بود و او را کاندید...
حجتالاسلام سیدحمیدروحانی؛ رییس بنیاد تاریخ پژوهشی ایران معاصر است. او را بیشتر با کتاب نهضت امام خمینی میشناسند. سه جلد از این دوره در بازار کتاب هست و خودش میگوید تا چند وقت دیگر جلد چهارم آن هم منتشر میشود. دکتر روحانی اصلاحات ارضی را تقسیم زمینهای بایری میداند که نقشه آمریکاییها و صهیونیستها برای نابودکردن کشاورزی ایران و وابستگی هرچه بیشتر به قدرتهای غرب...
آمریکا طی دهههای پنجاه و شصت میلادی، که در شرایط جنگ سرد با شوروی به سر میبرد، برای مقابله با کمونیست، در برنامهی سیاست خارجی خود، سیاست تشویقی اصلاحاتی متناسبی برای کشورهای کمتر توسعهیافته گنجانده بود تا با حفاظت از رژیمهای وابسته، آنها در دام کمونیست قرار نگیرند. از جملهی این کشورها، ایران بود که بهدلیل داشتن موقعیتی راهبردی و برخورداری از منابع غنی نفت و گاز، همواره...
