نهضت ملی شدن صنعت نفت
در نهم مرداد ۱۳۳۱، محمد مصدق، لایحهای را به مجلس تقدیم کرد و خواستار اختیارات ششماهه قانونگذاری شد؛ اقدامی که با ایجاد شکاف در نهضت ملی، سرآغاز مسیری شد که در نهایت به کودتا انجامید.
«انگلیسها با وجود اینکه ملت خونسرد و آرامی هستند بر اثر شکستهای پی در پی یکساله اخیر خود در ایران، خونسردی و متانت قدیمی خود را به کلی از دست داده و دست به اعمال مسخرهآمیز و توهین و ناسزا زدهاند. به طوری که توهین و ناسزا به ملت ایران و پیشوایان ملی ایران اخیراً از صفحات مطبوعات انگلیس به صحنههای تأتر انگلستان نیز سرایت نموده است. اخیراً در یکی از تأترهای لندن نمایشنامهای در خصوص ایران...
تصویر روی جلد نشریات «تهران مصور»، «اطلاعات هفتگی» و «خواندنیها» بعد از پیروزی قیام خونین ۳۰ تیر ۱۳۳۱ و انتصاب مجدد دکتر محمد مصدق به نخستوزیری «حادثه غیرمترقبه استعفای قوامالسلطنه را که به دنبال وقایع روز سیام تیرماه رخ داده میتوان یکی از مهمترین حوادث سال محسوب داشت. در شماره گذشته ضمن تفسیر اخبار سه روزه ایران توضیح دادیم که طرفداران آیتالله کاشانی و دکتر...
«پریروز [۳۰ تیر] تهران در آستانه یک انقلاب وحشتانگیز بود، همهجا جنگ و جدال، همهجا خونریزی و زد و خورد و وحشت حکومت میکرد. همه مردم فریاد میزدند «یا مرگ یا مصدق» و مأمورین نظامی نیز دائماً شلیک میکردند و برای فرونشانیدن آتش هیجان و احساسات از تفنگها تیر رها کرده و متظاهرین را مجروح یا مقتول میساختند. فریادهای «زندهباد مصدق» «مرگ بر قوامالسلطنه» از تمام خیابانهای...
«مراسمی که دیروز صورت گرفت از لحاظ آرامش و نیز از لحاظ تعداد و جمعیت افرادی که در این مراسم شرکت کردند میتوان گفت بیسابقه بود و تهران هیچوقت چنین اجتماع عظیمی به خود ندیده بود که با چنان انضباط نظم و ترتیب برپا شود و رشد فکری و اخلاقی مردم را نمایش دهد. دیروز در تهران و شهرستانها کلیه پرچمهای ادارات دولتی و مؤسسات غیردولتی به علامت عزا نیمهافراشته بود.»(روزنامه اطلاعات؛ ۳۱ تیرماه...
تشییع و خاکسپاری شهدای وقایع ۳۰ تیر ۱۳۳۱ - شهر ری - آرامگاه ابنبابویه
روزنامه اطلاعات؛ ۵ مردادماه ۱۳۳۱: «مجله نیوزویک در شماره امروز خود تحت عنوان «مصدق استعفا داد» مینویسد: در این هفته ایران در آستانه جنگ داخلی بود. دکتر مصدق پس از ۱۵ ماه حکومت استعفا کرد، ولی طرفداران او دست به تظاهراتی زدند و با نیروهای پلیس و انتظامی مصاف دادند. با وجودی که قوام اعلامیه شدیدی منتشر کرده و در آن راجع به دادگاههای انقلابی صحبت کرده بود، معذالک طرفداران دکتر مصدق در...
در فاصلهای کمتر از یک هفته، کشوری که گمان میرفت با تشکیل دولت ملی به ثباتی نسبی رسیده باشد، ناگهان خود را در آستانه بحرانی یافت که میتوانست همه دستاوردهای نهضت را از میان ببرد. استعفای دکتر محمد مصدق، انتصاب احمد قوام به نخستوزیری، صدور اعلامیه مشهور «کشتیبان را سیاستی دگر آمد»، واکنش قاطع آیتالله سیدابوالقاسم کاشانی و در نهایت قیام خونین سیتیر، زنجیرهای از رویدادها را رقم زد...
متن زیر عیناً از مجله خواندنیها مورخه ۳۱ تیرماه و ۴ مردادماه ۱۳۳۱ آورده شده است: مهمترین خبر سه روز اخیر استعفای ناگهانی دکتر مصدق و زمامداری قوامالسلطنه است. دکتر مصدق پس از یک ملاقات سه ساعته با شاه که روز چهارشنبه [۲۵ تیر] از ساعت ۱۰ تا یک بعدازظهر صورت گرفت، به لحاظ آنکه تصمیم داشت پست وزارت جنگ را به عهده گیرد و این موضوع برخلاف تصمیم و نظر اعلیحضرت بود، لذا همان روز ساعت ۸ بعدازظهر استعفا...
متن زیر عیناً از روزنامه اطلاعات مورخه اول مردادماه ۱۳۳۱ آورده شده است: آبادان در گزارشی که امروز مقارن ظهر از طرف مقامات رسمی آبادان انتشار یافت اعلام گردید که دیروز عصر هنگامی که یک تانک سنگین ارتش برای متفرق ساختن جمعیت تظاهرکنندگان در یکی از خیابانها مشغول گردش بود ناگهان زنی از میان جمعیت بیرون دویده و در اثر برخورد با تانک به قتل رسید. خبرنگار ما در آبادان به دنبال این جریان با تلفن...
«پریروز [۳۰ تیر] تهران در آستانه یک انقلاب وحشتانگیز بود، همهجا جنگ و جدال، همهجا خونریزی و زد و خورد و وحشت حکومت میکرد. همه مردم فریاد میزدند «یا مرگ یا مصدق» و مأمورین نظامی نیز دائماً شلیک میکردند و برای فرونشانیدن آتش هیجان و احساسات از تفنگها تیر رها کرده و متظاهرین را مجروح یا مقتول میساختند. فریادهای «زندهباد مصدق» «مرگ بر قوامالسلطنه» از تمام خیابانهای...
متن زیر عیناً از روزنامه اطلاعات مورخه اول مردادماه ۱۳۳۱ آورده شده است: «پریروز [۳۰ تیر] تهران در آستانه یک انقلاب وحشتانگیز بود، همهجا جنگ و جدال، همهجا خونریزی و زد و خورد و وحشت حکومت میکرد. همه مردم فریاد میزدند «یا مرگ یا مصدق» و مأمورین نظامی نیز دائماً شلیک میکردند و برای فرونشانیدن آتش هیجان و احساسات از تفنگها تیر رها کرده و متظاهرین را مجروح یا مقتول میساختند....
بخشهایی از سخنرانی دکتر محمد مصدق در دادگاه لاهه، ۱۹ خرداد ۱۳۳۱: «...آقایان قضات امروز در اینجا اجتماع کردهاند تا به صلاحیت خود در رسیدگی به موضوعی که صرفاً در حدود حق حاکمیت ایران میباشد و از امور داخلی کشور ما بهشمار میرود رأی بدهند...از شما آقایان قضات محترم تمنّا دارم که به نظرات و احساسات ملی ما پی ببرید و اطمینان دارم که در این زمینه کوتاهی نخواهید کرد. هیچگونه علت اخلاقی و یا...
متن زیر عیناً از روزنامه اطلاعات مورخه ۲۲ تیر ۱۳۳۱ آورده شده است: روزنامه «مونترآل دیلیاستار» که از جراید معروف کانادا میباشد، در شماره اخیر خود به قلم مفسّر خویش راجع به وضع مالی ایران چنین مینویسد: اقتصادیات ایران که بر اثر اختلاف ایران و انگلیس بر سر نفت شدیداً از هم پاشیده شده باعث شگفتی کلیه کارشناسان شده است، که چگونه هنوز ایران میتواند در برابر این مشکلات ایستادگی کند. در یک...
ملیسازی صنعت نفت ایران در اسفند ۱۳۲۹ نقطه عطفی در تاریخ معاصر ایران و منطقه بود. این اقدام که با هدف احقاق حاکمیت ملی بر منابع ثروت کشور صورت گرفت، با واکنش خصمانهٔ دولت بریتانیا مواجه شد. بریتانیا که ذینفع اصلی شرکت نفت ایران و انگلیس (AIOC) بود، ضمن اعمال تحریم اقتصادی همهجانبه، تمام تلاش خود را برای جلوگیری از فروش نفت ایران در بازارهای بینالمللی به کار بست (Elm, 1994, p. 87). در این راستا، توقیف نفتکش...
روزنامه اطلاعات؛ ۲۷ اسفندماه ۱۳۲۹: «قاهره - آسوشیتدپرس - عدهای از نمایندگان پارلمان مصر در نظر گرفتهاند که مصر هم به پیروی از ایران، شرکت کانال سوئز را که عمده سهام آن در دست انگلیسها و فرانسویها است به عنوان شرکت ملی اعلام کنند. کانال سوئز برای ملت مصر نظیر منابع نفت برای ایران میباشد و مصریها از سالها پیش برای تخلیه کانال سوئز از نیروهای خارجی مبارزه میکنند.» **** «...ن...
در نهضت ملی شدن صنعت نفت شاید برای اولینبار در تاریخ ایران است که دخالت خارجی یعنی نیرو و عامل خارجی و سرویسهای بیگانه پی میبرند که یکی از راههای از بین بردن نهضت ملی نفت، انداختن اختلاف بین رهبران است، و موّرخان تاریخ معاصر بر این باورند که لوی هندرسون سفیرکبیر آمریکا در ایران، در این زمینه نقشی پررنگ داشته است؛ از جمله این موّرخان دکتر یرواند آبراهامیان است که مؤکداً معتقد است عامل اختلاف...
مجله خواندنیها؛ ۳۰ تیرماه ۱۳۳۲: «حوادث مهم سیاسی هفته گذشته ایران از نامه آیزنهاور به دکتر مصدق گرفته تا موضوع رفراندم و انحلال مجلس و روابط ایران و شوروی از اهم مطالب مورد بحث آخرین شمارههای مطبوعات خارجی است. مجله معروف «تایم» در شماره اخیر خود دو مقاله راجع به وقایع اخیر ایران و انعکاس نامه آیزنهاور انتشار داده است. یکی از این مقالات در قسمت مربوط به امور داخلی آمریکا تحت عنوان...
: متن پیش رو سخنرانی شهید رجایی، نخستوزیر وقت، در تاریخ 14 اسفند 1359 میباشد، که به نقل از روزنامه اطلاعات تقدیم حضورتان میگردد. *** - در دوران مبارزه ملی اولاً شعارها تنها به ملی شدن صنعت نفت محدود میشد و ثانیاً مردم فکر میکردند تنها دشمن ما انگلیس است و این بینش تا حدود زیادی از نقص در تشخیص دشمن و خواستههای مردم برخوردار بود - مردم ما وقتی در زمان مصدق کم کم رهبران سیاسی...
روزنامه اطلاعات؛ 27 اسفندماه 1329: - تصمیم مجلس ایران بزرگترین شکست جبهه دُول باختریست - اگر انگلیسیها متوسل به شدت عمل شوند، ایرانیها منابع نفت جنوب را آتش خواهند زد
