نقش بهاییان در سینمای عصر پهلوی دوم
ماجرای نمایش یک فیلم موهن در سال ۱۳۵۰
بهاییان بهاییت سازمان سیاسی بهاییت سینما رژیم پهلوی پهلوی دوم فرهنگ و هنر فیلم محلل روحانیون آیت‌الله مرتضی مطهری شهید مطهری مهدی میثاقیه
مهدی میثاقیه فرزند عبدالمیثاق، از بهاییان سرشناس، در ۱۳۳۰ با بازیگری وارد سینمای ایران شد و در سال ۱۳۳۴ اولین فیلم خود به نام «مهتاب خونین» را تهیه‌کنندگی کرد. میثاقیه از آن دوران به بعد مهم‌ترین تهیه‌کننده فیلم‌های مبتذل و مستهجن در دوران پهلوی دوم شد.
میثاقیه غیر از ابتذال، در ساخت برخی از فیلم‌هایش مأموریت دیگری را نیز دنبال می‌کرد: به سخره گرفتن ارزش‌های دینی و مذهبی. به طور مثال میثاقیه در فیلم «شب‌نشینی در جهنم» که در سال ۱۳۳۵ ساخته شد، بسیاری از باورهای مذهبی درباره معاد و روز قیامت و صحرای محشر و دادگاه عدل الهی را به مضحکه گرفت.
اما موهن‌ترین فیلم میثاقیه را باید فیلم «محلل» دانست. این فیلم که تبلیغات آن از روز ۲ بهمن ۱۳۵۰ آغاز شده بود، درست در سالگرد انقلاب سفید (۶ بهمن) به روی پرده سینماها رفت. پوسترهای تبلیغاتی فیلم «محلل» نیز به شکلی بسیار تأمل‌برانگیز طراحی شد. در این پوسترها شخصیت اصلی زن فیلم با «چادر مشکی» به نمایش درآمده بود، اما با بدنی نیمه‌عریان در زیر این چادر، که این مسأله را نیز باید توهین علنی سازندگان فیلم به چادر مشکی به شمار آورد. این پوسترها، هم در مطبوعات به چاپ رسید و هم به صورتی بزرگ سر در سینماها و میادین شهر تهران نصب شد. اما واکنش خشمگینانه مردم متدین، سازندگان فیلم را مجبور کرد تا علاوه بر آنکه تبلیغات تصویری فیلم در مطبوعات را متوقف کنند، پلاکاردهای تبلیغاتی فیلم در سردر سینماها را هم با مقوا سانسور کنند! حتی کار به جایی کشید که طبق یکی از اسناد ساواک «برخی از افراد ناشناس» ضمن تماس تلفنی با برخی سینماهایی که این فیلم را نمایش می‌دادند تهدید کرده بودند «که در صورت ادامه نمایش فیلم مزبور سینما را به آتش خواهند کشید.»
فیلم «محلل» واکنش آیت‌الله مطهری را نیز برانگیخت و ایشان ناگزیر شد تا در روزنامه کیهان مورخه ۲۸ بهمن‌ماه ۱۳۵۰ به موضوع این فیلم بپردازد. این برای اولین‌بار بود که استاد مطهری به نقد یک فیلم سینمایی می‌پرداخت.
نصرت کریمی کارگردان فیلم «محلل» در گفتگویی با روزنامه اطلاعات، که در ۱۴ بهمن‌ماه ۱۳۵۰ به چاپ رسید، درباره ساخت فیلم محلل این‌گونه اظهار می‌دارد:«سینمای ما در حال پیشرفت است[!]. بنده یک مثال می‌زنم. وقتی ۸ سال پیش بنده آمدم پیش همین آقای میثاقیه، که تهیه‌کننده «محلل» هستند، سناریوی «محلل» را برایشان خواندم. ایشان به من گفتند کریمی‌جان من تو را دوست دارم ولی توصیه می‌کنم این سناریو را جای دیگر برای هیچ‌کس نخوان[!] و حالا بعد از ۸ سال خود ایشان تمام امکانات را در اختیار من می‌گذارد برای تهیه همین فیلم. این یعنی پیشرفت.»
در آخر بد نیست خاطره احمدعلی مسعود انصاری را از علاقه شدید رضا پهلوی به موضوع این فیلم را هم بیاوریم:«با تمام علاقه‌ای که رضا به فیلم و سینما دارد حوصله دیدن فیلم‌های ایرانی را ندارد...و به تنها فیلم ایرانی که علاقه داشت و بارها آن را تماشا می‌کرد ویدیویی بود از تأتری به نام «محلل» که اردوان مفید بازی کرده است. تمام داستان در مورد مسخره بودن و نادانی و بدجنسی آخوندها است.»
(پوستر موهن فیلم «محلل»: همان‌طور که در این پوستر تبلیغاتی مشاهده می‌شود شخصیت اصلی زن فیلم با «چادر مشکی»، اما با بدنی نیمه‌عریان! در زیر آن، به نمایش درآمده است)
(در این پوستر تبلیغاتی فیلم «محلل» نیز استفاده ابزاری و توهین‌آمیز از «چادر مشکی» به وضوح مشاهده می‌شود)
(شروع نمایش فیلم «محلل» هم‌زمان با سالگرد «انقلاب سفید»!)
(نکته حائز اهمیت آنکه بعد از روز ششم بهمن، به دلیل افزایش واکنش روحانیون و مردم متدین به تبلیغات این فیلم، دیگر پوستر تصویری این فیلم در مطبوعات چاپ نشد)
(تبلیغ نمایش فیلم در سینما کاپری (بهمن کنونی) - مالکیت سینما کاپری متعلق به مهدی میثاقیه بود)
(مصاحبه نصرت‌الله کریمی کارگردان فیلم موهن «محلل»)
نظرات