سیدضیاءالدین طباطبایی
کودتای سوم اسفند ۱۲۹۹ شمسی، فراتر از یک جابجایی نظامی، محصول طراحی پیچیده سرویسهای اطلاعاتی بریتانیا (Intelligence Service) برای صیانت از منافع استراتژیک در پساجنگ جهانی اول بود.
انگلیسیها که در ایام بقای دولت سپهدار، فرصت سازماندهی کودتا مییافتند، بر پایۀ همین پیشینۀ طولانی و مطمئن دست به گزینش زدند. از آنجا که عامل اصلی کودتا، رضاخان، فردی صرفاً نظامی و فاقد سواد و پایگاه سیاسی-اجتماعی بود، سید ضیاءالدین را بهعنوان رهبر سیاسی کودتا با وی همراه کردند.
پس از کودتا، سیدضیاءدستخط نخست وزیری خود را از شاه دریافت کرد و کابینه تشکیل داد. این کابینه در همان زمان به کابینهی سیاه مشهور شد. سیدضیاءالدین طباطبایی، پس از 93 روز زمامداری و چند مرتبه کشمکش با رضاخان سردار سپه، روز 4 خرداد 1300 ش سقوط کرد و با دریافت 25 هزار تومان، تحتالحفظ به سمت قزوین حرکت داده شد و از آنجا به خارج از ایران تبعید شد. تصویر فوق متعلق به کتاب "رضانام تا رضاخان"...
سیدضیاءالدین طباطبائی مشهورترین نخستوزیر در سالهای پایانی سلسله قاجار و عامل اجرایی کودتای رضاخان پهلوی بود. او فرزند سیدعلی آقا یزدی از خطبا وسخنوران مشهور دوره مظفرالدین شاه قاجار بود. سیدعلی آقا یزدی در اواخر سلطنت ناصرالدین شاه قاجار در حوزه علمیه نجف به فراگیری فقه و اصول مشغول بود واز محضر درس آیت الله العظمی حاج میرزاحسن شیرازی کسب فیض میکرد. وی با آیات عظام و مراجعی چون آقا...
سیدضیاء از دوران بلوغ به دلیل تضاد و تعارضی که باافکار پدرش داشت، از وی دوری میکرد به همین خاطر بعد از فوت مادرش به شیراز عزیمت کرد و در خانه جده مادری خود اقامت گزید. در این هنگام پانزده سال داشت.او در شیراز به کارهای مختلفی اشتغال داشت. او وسیله ای مانند شهر فرنگ ساخته و اختراعی شبیه سینمای صامت ایجاد کرده بود که تصاویر بزرگ را در آن به حرکت در می آورد. همچنین در شیراز مانند تهران انجمن های...
سیدضیاء به همان سرعت که بر سر قدرت آمد، سقوط کرد. تلگرام انگرت در 25 می 1921: «سرانجام اختلافات وزیر جنگ و رئیسالوزرا منجر به استعفای رئیسالوزرا شد. وی امروز صبح زود تهران را ترک کرد.»[1] با فرا رسیدن روزهای پایانی ماه می، سیدضیاءالدین به یکی از بزرگترین مشکلات بریتانیا تبدیل شد. بر خلاف ادعای روزنامهها، انگرت معتقد است سیدضیاءالدین بسیار منفور بود. مالیاتهای...
احتشام السلطنه به روایت اهل تاریخ، مردی بود بی باک و جسور که با اینکه تباری قاجاری داشت، ازدیر باز ساز مخالفت با « ائیل » می زد . او در این قسمت ملاقات مرحوم طباطبایی با عین الدوله را ذکر کرده است . گفت: مثلاً حاجی سیدمحمد طباطبایی نمی آید و دائماً فحاشی می کند. با این چه کنم؟ گفتم: اگر شما حاضر به انجام بعضی اصلاحات بشوید، بنده آقا سید محمد را می آورم به ملاقاتتان. گفت: تو می آوری؟ گفتم: بنده می...
پس از کودتای سوم اسقند 1299 و اندکی پس از رضاخان سیدضیاء نیز اعلامیهای را منتشر ساخت. کالدول در این باره مینویسد: «مفتخرم به ضمیمه این مراسله ترجمه اعلامیهای را که رئیسالوزرای جدید، سیدضیاءالدین به تاریخ 26 فوریه 1921 منتشر کرده است، برای شما ارسال کنم. چند روز پیش وی متصدی امور مردم ایران گردید و برای اداره امور دولتی از جانب شاه اختیار تام و کامل دریافت کرد؛ همچنین سفارت بریتانیا...
